Een inkoper die zich voor de opdracht ziet gesteld printerpapier in te slaan, kan twee keuzes maken: het bij het oude houden, of onderzoeken of er ook een groener alternatief is. Met een kritisch inkoopbeleid valt heel wat milieuwinst te behalen, zelfs zonder dat dit extra bedrijfskosten met zich meebrengt.

Wie tot een paar jaar geleden papier nodig had voor zijn laserprinter, was snel klaar. Er kon worden gekozen uit een paar kwaliteiten en gewichtsklassen, maar daar bleef het wel zo’n beetje bij. Oud papier was alleen geschikt als grondstof voor kranten en toiletpapier, en zeker niet voor gebruik in een laserprinter. De kortere vezels van dergelijk papier lieten veel sneller los dan die ‘new fibers’, met een veel snellere slijtage aan je machines als gevolg. De tijden zijn echter veranderd en wie klimaatneutraal, recycled, chloorvrij of anderszins ‘groen’ papier wil inslaan raakt verdwaalt in een woud van labels, termen en certificaten.

Misverstand
Ondanks de grote hoeveelheid ‘groene’ labels die aan nieuwe papiersoorten worden gehangen, blijkt kringlooppapier doorgaans het meest milieuvriendelijk. De productie kost evenveel energie als die van nieuw papier, maar er is minder water bij nodig en bovenal spaart de keuze voor kringlooppapier natuurlijk het leven van bomen. Als er in plaats van ´nieuw papier´ kringlooppapier wordt gekocht, scheelt dat per duizend kilogram de kap van vijftien bomen.

Veel consumenten en zakelijk inkopers zien geen noodzaak tot de aanschaf van kringlooppapier omdat ze ‘immers toch al houtvrij papier gebruiken’. De term ‘houtvrij’ is echter misleidend. Sterker: voor zogenaamd ‘houtvrij’ papier moeten meer bomen worden gekapt dan voor ‘houthoudend papier’. De term ‘houtvrij’ verwijst niet naar de grondstof, maar naar de afwerking ervan: het wordt geproduceerd uit het cellulose uit hout (waarvoor meer bomen nodig zijn) terwijl het lignine (de eigenlijke ‘houtstof) eruit wordt verwijderd. De term ‘houtvrij’ heeft alleen op dat laatste betrekking. Houtvrij papier is in milieutechnisch opzicht geen goed alternatief, maar het wordt op grote schaal verkocht vanwege de sterke kwaliteit.

Wie zijn printers van milieuvriendelijk papier wil voorzien, kan zowel bij de ‘reguliere’ papiergroothandel terecht als bij printerfabrikanten zelf. Ook zij hebben MVO (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen) tegenwoordig hoog in het vaandel staan en passen de principes daarachter toe op een deel van hun papierassortiment. Zo heeft Xerox de Planet Supreme-lijn (‘nieuw’ papier zonder optische bleekmakers) en introduceerde Océ nog niet zo lang geleden zijn Black Label Zero-papier. Dat illustreert meteen het feit dat papierverpakkingen tegenwoordig vaak zijn voorzien van een hele riedel ‘groene’ aanduidingen. In het geval van Black Label gaat het om het FSC-label (Forest Stewardship Council) dat aangeeft dat het papier is gemaakt uit duurzaam beheerde bossen, het EU Ecolabel (dat aangeeft dat bij de hele levenscyclus van het product rekening is gehouden met het milieu), Nordic Swan (dit papier behoort tot de minst milieubelastende in zijn soort) en TCF (volledig chloorvrij gebleekt).

Papyrus
Tal van leveranciers bieden tegenwoordig echter ook verschillende kwaliteiten kringlooppapier voor laserprinters aan. Alhoewel, ‘kringlooppapier’? “Kringlooppapier is vandaag de dag een term die niet veel meer wordt gebruikt”, vertelt Joyce Verhoef. Verhoef is marketing communicatie manager Benelux bij Papyrus Groep Nederland, een van de grotere papiergroothandels in Nederland en onderdeel van Papyrus, dat nog 21 andere Europese vestigingen telt. Ze legt uit dat de term ‘kringlooppapier’ vooral wordt geassocieerd met ‘grijs’: “Tegenwoordig wordt het daarom veelal ‘gerecycled’ papier genoemd. Het kan dezelfde witte tint bevatten als ‘gewoon’ papier”.

Met de stelling dat je als milieubewuste inkoper net zo goed FSC-gecertificeerd papier kunt inslaan, sla je volgens Verhoef de plank mis: “Er bestaan verschillende FSC-certificaten, waaronder zelfs ‘FSC recycled’. Verder is er ook nog het PEFC, dat net als FSC middels verschillende certificaten een aanduiding geeft voor verantwoord bosbeheer. Die certificaten zeggen echter niets over het productieproces, daarvoor moet een inkoper naar een ander label, zoals bijvoorbeeld ‘EU Flower’ kijken.” Overigens benadrukt Verhoef dat de milieubelasting van de grondstof bij gerecycleerd papier altijd minder is dan die van papier waarvoor bomen worden gekapt. Met betrekking tot de hoeveelheid energie die de productie van papier kost, stelt ze dat “de energiekosten voor de productie van gerecycled papier gelijk is aan die van papier met ‘new fibers’, als het ontinkten van het oude papier er niet bij wordt betrokken”.

Gerecycled papier werd jarenlang beschouwd als materiaal dat ongeschikt is voor gebruik in laserprinters en kopieerapparaten. De mechanische onderdelen van printers zorgden ervoor dat er stofdeeltjes en vezels uit het papier vrijkwamen, die voor meer slijtage aan apparatuur zorgden dan ‘standaard’ papier. Volgens Verhoef van Papyrus Nederland is dat tegenwoordig anders: “Met de hedendaagse papierkwaliteiten komt dit nagenoeg niet meer voor. Inmiddels zijn de technieken verbeterd en de processen geoptimaliseerd, waardoor slijtage is geminimaliseerd”. Het is daarbij uiteraard wel zaak het juiste papier in te kopen, omdat - net als bij ‘new fiber’-producten - niet alle recycled-papiersoorten even geschikt zijn voor gebruik in een laserprinter. Leveranciers van papier geven daarom duidelijk aan of een papiersoort geschikt is voor kopieerapparaten en printers.

Hoe dan ook lijken steeds meer bedrijven de voordelen van het gebruik van gerecycled papier te zien. Volgens Verhoef is de markt voor gerecycleerd papier “nog steeds groeiend”, al is dit volgens haar “mede afhankelijk van de bestaande vraag”. In prijstechnisch opzicht hoeft de keuze voor milieuvriendelijker papier geen drempel te vormen. Verhoef: “Het prijsverschil wordt bepaald door de beschikbaarheid en de keuze van de grondstof. Er is een grondstof die uit hoogwaardig materiaal bestaat, zoals beprint papier, maar er zijn ook grondstoffen uit laagwaardiger materiaal. Afhankelijk van de keuze in materiaal en beschikbaarheid kan het prijsniveau van gerecycled papier gelijkwaardig zijn aan dat van ‘new fiber’-papier”.

Zoals Verhoef van Papyrus aangaf, zijn er verschillende varianten recycled papier, en de milieuvriendelijkheid ervan hangt af van de grondstof waar het van gemaakt is. Het minst belastend is het zogenaamde ‘post-consumer’-papier, dat gemaakt is van eerder gebruikt (consumenten)papier, zoals drukwerk. Gerecycled papier dat uit deze grondstof wordt geproduceerd is te herkennen aan het eerder genoemde FSC-Recycled logo. De betekenis van andere FSC-logo’s kan worden nagekeken op de website van FSC Nederland.

Tips
Logo’s. Als je wilt overstappen op milieuvriendelijk printerpapier, kom je met een oerwoud aan certificaten en logo’s in aanraking. Het is de moeite waard het onderscheid (dat er soms nauwelijks is) ertussen te begrijpen, zodat je precies weet wat je in huis haalt. Een bekend certificaat is het zonet genoemde FSC, waarbij verschillende logo’s een verschillende milieuvoordeel bij de productie aangeven. ‘FSC Recycled’ staat daarbij voor de minste belasting. Dit logo is een keurmerk dat op de verpakking van kringlooppapier staat dat voor het grootste gedeelte uit ‘post-consumer’-materiaal is geproduceerd. Ander logo’s die je tegenkomt zijn die van Milieukeur, Der Blaue Engel, het ‘Umweltzeichen’ en het eerder ook genoemde Nordic Swan. Het Blaue Engel-label is daarbij van belang omdat het een kwaliteitskeurmerk is, dat mede aangeeft dat papier geschikt is voor gebruik in een laserprinter.

Gewicht. Als standaard voor printerpapier wordt doorgaans 80 gram aangehouden, wat zoveel betekent als dat een vierkante meter ervan 80 gram weegt. Tegenwoordig kun je echter ook 75 grams-papier kopen van dezelfde kwaliteit. Daarmee red je geen compleet bos, maar alle kleine beetjes helpen en zeker in een bedrijf waarin wordt geprint in een groot volume kan zo toch een bijdrage worden geleverd aan het terugdringen van energiegebruik bij de productie van papier.

Dubbelzijdig. Een open deur waar veel werknemers toch steeds tegenaan blijven lopen, is dat dubbelzijdig printen (en kopiëren) een besparing oplevert in de bedrijfskosten. Er hoeft immers minder papier te worden ingekocht en dubbelzijdig printen kost bovendien minder energie dan twee keer enkelzijdig afdrukken. Het levert echter niet alleen een directe kostenbesparing op, ook het milieu is ermee gebaat. De productie van papier kost immers veel meer energie dan het bedrukken ervan.

Twee lades. Door op al je printers een twee-ladenbeleid toe te passen, kun je per opdracht bepalen welke kwaliteit papier ervoor moet worden gebruikt. Zo kun je ervoor kiezen draft-documenten voor intern gebruik te printen op een goedkopere kwaliteit recycled papier waarbij het niet uitmaakt dat het crème-kleurig is. Voor documenten met een formeler karakter, of voor brieven of andere documenten die een externe bestemming hebben, kan een andere lade worden geselecteerd waar een betere – lees vooral: wittere – kwaliteit papier in zit. Ook dit is een milieuvriendelijke maatregel die uiteindelijk een kostenbesparing kan opleveren.

Auteur:Bas Roestenberg Bron:http://computerworld.nl/article/12127/printerpapier-de-bomen-en-het-bos.html